jan brzechwa

jan brzechwa

Brzechwa nie tylko dzieciom

Nie ma przesady w twierdzeniu, że jego wiersze i bajki zna naprawdę cała Polska. Już od co najmniej pół wieku rodzice przekazują swoim dzieciom, a dziadkowie wnuczkom, urzekające ciepło fantastycznych tekstów, które stworzył Jan Brzechwa. Postać niejednoznaczna, przez niektórych uważana za kontrowersyjną, a jednocześnie jeden z najwybitniejszych polskich bajkopisarzy w historii.

Poeta i prawnik

Naprawdę nazywał się Jan Wiktor Lesman. Przyszedł na świat w 1898 roku w miejscowości Żmerynka, leżącej na terenie dzisiejszej Ukrainy. Pseudonim artystyczny “Brzechwa”, oznaczający opierzoną końcówkę strzały, wymyślił jego brat stryjeczny, wybitny poeta Bolesław Leśmian. Przyszły artysta swą przyszłość wiązał jednak przede wszystkim z zawodem adwokata. Młody Lesman ukończył z powodzeniem studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim i rzeczywiście wkrótce stał się cenionym fachowcem w dziedzinie prawa autorskiego. Swą karierę rozwijał m.in. jako radca prawny Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych ZAiKS czy Spółdzielni Wydawniczej “Czytelnik”.

Kontrasty Jana Brzechwy

Przyszły poeta jako ochotnik wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, za udział w której został odznaczony Medalem Niepodległości. Po zwolnieniu z wojska rozpoczął współpracę z najsłynniejszymi polskimi kabaretami, stając się autorem skeczy m.in. dla Qui Pro Quo czy Czarnego Kota. Z drugiej strony, już w latach powojennych, ten były piłsudczyk pisywał również propagandowe teksty socrealistyczne, sławiące ówczesny ustrój i partię komunistyczną. Niejako na boku tych ogromnych sprzeczności wewnętrznych Brzechwy, równolegle powstawała jego literacka twórczość dla dzieci. Twórczość, do której sam poeta nie przywiązywał wielkiej wagi – a która paradoksalnie zapewniła mu nieśmiertelność.

Ezopowe tradycje

“Tańcowała igła z nitką”, pierwszy tom poezji dziecięcej Brzechwy, ukazał się jeszcze przed wojną. Na kolejne teksty nie trzeba było długo czekać. Brzechwa był twórcą bardzo płodnym i pisał nawet podczas okupacji. Część utworów, jak choćby “Baśń o korsarzu Palemonie” czy “Przygody Pchły Szachrajki”, była pisana wierszem. Inne, jak osławiona seria przygód Pana Kleksa, artysta stworzył prozą. Do najsłynniejszych utworów Jana Brzechwy należą m.in.
– Kaczka Dziwaczka
– Pan Drops i jego trupa
– Opowiedział dzięcioł sowie
– Na wyspach Bergamutach
– Szelmostwa lisa Witalisa
– Baśń o stalowym jeżu

Wierszy i bajek Brzechwy czas się właściwie nie ima. Emanująca z nich pogodna absurdalność, beztroski humor i mnóstwo pogodnego ciepła, niosą wartości niezmienne mimo upływu lat. Podczas lektury “Na straganie”, “Entliczek-pentliczek” czy “Za króla jelonka”, świat na powrót staje się prosty i serdeczny, a pełna uroku, lekko kpiąca nuta tych tekstów oraz nieposkromiona wyobraźnia Jana Brzechwy, dały im trwałe miejsce nie tylko w historii polskiej literatury, ale przede wszystkim w sercach kolejnych pokoleń dzieci.

jan brzechwa

Jan Brzechwa, czyli jeden z najbardziej znanych polskich pisarzy w historii literatury!

Jan Brzechwa – biografia kultowego pisarza

Jan Brzechwa urodził się jako Jan Wiktor Lesman w 1898 roku na Ukrainie. Ojciec pisarza był z zawodu inżynierem kolejowym. Brzechwa był absolwentem Zakładu Naukowo-Wychowawczego Ojców Jezuitów w Chyrowie oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Już jako nastolatek pisarz tworzył swoje pierwsze wiersze, które zostały wydane w 1915 roku. Podczas studiów autor zapisała się do 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej i walczył w latach 1920 – 1921 podczas wojny polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu wojny, kiedy została ogłoszona demobilizacja Brzechwa zaczął dorabiać, tworząc: teksty satyryczne, piosenki oraz skecze. W 1926 roku artysta wydał swój pierwszy tomik poezji, który zatytułowany był “Oblicza zmyślone”. W 1938 roku wydany został z kolei pierwszy tomik poezji dla dzieci, czyli “Tańcowała igła z nitką”. Podczas drugiej wojny światowej Brzechwa napisał jeden ze swoich najbardziej znanych utworów, którym jest “Akademia pana Kleksa”. Dzieło to doczekało się kontynuacji w postaci książek wydanych kolejno w 1961 i 1965 roku, które zatytułowane były “Podróże pana Kleksa” oraz “Tryumf pana Kleksa”. Jan Brzechwa zmarł 2 lipca 1966 roku w Warszawie i został pochowany Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Książki dla dzieci Jana Brzechwy są kultowe. Do najbardziej znanych dzieł autora należą następujące utwory:

– “Oblicza zmyślone” (1926),

– “Tańcowała igła z nitką” (1938),

– “Kaczka Dziwaczka” (1939),  

– “Akademia pana Kleksa” (1946),

– “Baśń o stalowym jeżu” (1947), 

– “Na wyspach Bergamutach” (1948), 

– “Podróże pana Kleksa” (1961),

– oraz “Tryumf pana Kleksa” (1965).

Jan Brzechwa – odznaczenia, które otrzymał jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy w historii literatury

Jan Brzechwa został trzykrotnie odznaczony:

– w 1953 roku “Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski”,

– w 1955 roku “Medalem 10-lecia Polski Ludowej”,

– oraz w 1964 roku “Orderem Sztandaru Pracy I klasy”.

 

 

Copyright © 2021